ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງ ຊົນເຜົ່າອີວມຽນ.

  • ຕົ້ນກຳເນີດ:

ຊົນເຜົ່າອີວມຽນ (Iu-Mien) ເປັນຊົນເຜົ່າໜຶ່ງທີ່ມີປະຫວັດສາດຍາວນານ ແລະ ມີເອກະລັກທາງວັດທະນະທຳອັນໂດດເດັ່ນ. ຊົນເຜົ່ານີ້ມີພູມປັນຍາ, ພາສາ, ຄວາມເຊື່ອ, ຮີດຄອງ ແລະ ສິລະປະປະເພນີທີ່ສືບທອດກັນມາຫຼາຍຊົ່ວອາຍຸຄົນ.

ໃນດ້ານພາສາສາດ, ພາສາອີວມຽນຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາມົ້ງ-ອີວມຽນ (Hmong-Mien) ເຊິ່ງເປັນຕະກູນພາສາສຳຄັນ ໃນພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກ ແລະ ອາຊີອາຄະເນ. ຕາມຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ຄຳບອກເລົ່າສືບທອດ, ຖິ່ນຖານຕົ້ນກຳເນີດຂອງອີວມຽນ ກ່ຽວພັນກັບພື້ນທີ່ທາງຕອນໃຕ້ ແລະ ຕອນກາງຂອງຈີນ ກ່ອນຈະຄ່ອຍໆເຄື່ອນຍ້າຍລົງສູ່ພາກໃຕ້.

  • ຊື່ເອີ້ນ ແລະ ການເອີ້ນຕົນເອງ:

ຕະຫຼອດໄລຍະປະຫວັດສາດ, ຊື່ທີ່ຊົນເຜົ່ານີ້, ຖືກເອີ້ນໂດຍຄົນພາຍນອກ ມີການປ່ຽນແປງໄປຕາມຍຸກສະໄໝ ແລະ ພື້ນທີ່. ໃນເອກະສານຈີນບູຮານ ປາກົດຊື່ເອີ້ນກຸ່ມຊົນທີ່ກ່ຽວພັນກັບອີວມຽນຫຼາຍຮູບແບບ. ຕໍ່ມາ ຄຳວ່າ “ຢ້າວ” (Yao) ໄດ້ກາຍເປັນຊື່ທີ່ຄົນພາຍນອກໃຊ້ເອີ້ນຊົນເຜົ່າກຸ່ມນີ້ໃນຫຼາຍພື້ນທີ່.

ສ່ວນຊື່ທີ່ຊົນເຜົ່ານີ້ໃຊ້ເອີ້ນຕົນເອງ ແລະ ເປັນຊື່ທີ່ນິຍົມໃຊ້ໃນປັດຈຸບັນແມ່ນ “ອີວມຽນ” (Iu-Mien) ຫຼື “ອີ-ຢູມຽນ”. ການໃຊ້ຊື່ທີ່ຊົນເຜົ່າເອີ້ນຕົນເອງ ນັບເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການຢືນຢັນເອກະລັກ ແລະ ຄຸນຄ່າຂອງຊຸມຊົນ.

ກຸ່ມສາຍວັດທະນະທຳ.

ໃນພາກພື້ນອາຊີອາຄະເນ ຊຸມຊົນທີ່ຢູ່ໃນກຸ່ມຢ້າວ-ອີວມຽນມີຫຼາຍກຸ່ມ ແລະ ສາຍວັດທະນະທຳ. ໃນລາວ ກຸ່ມທີ່ມີການກ່າວເຖິງຫຼາຍ ໄດ້ແກ່ ອີວມຽນ, ແລນແຕນ ແລະ ກຸ່ມຢ້າວອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ຢ້າວແດງ ແລະ ຢ້າວຂາວ. ແຕ່ລະກຸ່ມມີພາສາຖິ່ນ, ການນຸ່ງຖື, ພິທີກຳ ແລະ ຂົບທຳນຽມບາງຢ່າງ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.

ສຳລັບກຸ່ມ “ແລນແຕນ” (Lanten) ນັ້ນ ເປັນກຸ່ມທີ່ມີພູມປັນຍາດ້ານການຍ້ອມຜ້າດ້ວຍສີຄາມ ແລະ ມີວິຖີຊີວິດຜູກພັນກັບຫ້ວຍນ້ຳລຳເຊ. ເມື່ອເຂົ້າມາຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນລາວ ຄົນລາວບາງພື້ນທີ່ຈຶ່ງເຄີຍເອີ້ນວ່າ “ເຜົ່າລາວຫ້ວຍ” ຕາມລັກສະນະຖິ່ນຖານ. ແນວໃດກໍຕາມ, ຊື່ທີ່ຊຸມຊົນນິຍົມໃຊ້ເອີ້ນຕົນເອງຄື “ແລນແຕນ”.

  • ການອົບພະຍົບ, ການຕັ້ງຖິ່ນຖານ ແລະ ການຫຼອມໂຮມ:

ປະຫວັດການເຄື່ອນຍ້າຍ ຂອງອີວມຽນເປັນຂະບວນການຍາວນານ ແລະ ເກີດຂຶ້ນເປັນຫຼາຍໄລຍະ. ສົງຄາມ, ຄວາມຜັນຜວນທາງການເມືອງ, ການຊອກຫາພື້ນທີ່ເໝາະສົມຕໍ່ການດຳລົງຊີວິດ ແລະ ປັດໃຈດ້ານສັງຄົມ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງທີ່ຜັກດັນໃຫ້ຊຸມຊົນ ຄ່ອຍໆເຄື່ອນຍ້າຍຈາກພາກໃຕ້ຂອງຈີນ ລົງສູ່ພາກພື້ນອາຊີອາຄະເນ.

ໃນຫຼາຍສະຕະວັດຕໍ່ມາ, ກຸ່ມອີວມຽນໄດ້ກະຈາຍຕົວເຂົ້າສູ່ຫວຽດນາມ, ລາວ, ໄທ ແລະ ມຽນມາ. ການເຄື່ອນຍ້າຍແຕ່ລະໄລຍະ ໄດ້ນຳພາພວກເຂົາເຂົ້າສູ່ພູມສັນຖານຫຼາຍຮູບແບບ ຈາກພູສູງ, ເນີນພູ ຈົນເຖິງຮ່ອມພູ ແລະ ແຄມຫ້ວຍນ້ຳ.

ເສັ້ນທາງການເຄື່ອນຍ້າຍເຂົ້າລາວ.

  • ການເຄື່ອນຍ້າຍເຂົ້າສູ່ ສປປ ລາວ ສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ເປັນສອງເສັ້ນທາງຫຼັກ:

- ເສັ້ນທາງທີ 1: ເຄື່ອນຍ້າຍຜ່ານພາກຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອຂອງຫວຽດນາມ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ແຂວງຫົວພັນ, ຊຽງຂວາງ ແລະ ຫຼວງພະບາງ.

- ເສັ້ນທາງທີ 2: ເຄື່ອນຍ້າຍຈາກພາກໃຕ້ຂອງຈີນເຂົ້າສູ່ພາກເໜືອຂອງລາວ ໂດຍຜ່ານບັນດາແຂວງ ເຊັ່ນ: ຜົ້ງສາລີ, ອຸດົມໄຊ, ຫຼວງນ້ຳທາ ແລະ ບໍ່ແກ້ວ.

ການຕັ້ງຖິ່ນຖານຕາມພູສູງ ແລະ ເນີນພູ ສອດຄ່ອງກັບວິຖີການດຳລົງຊີວິດ, ການເຮັດໄຮ່, ການລ້ຽງສັດ ແລະ ການພຶ່ງພາຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້.

  • ການຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນລາວ:

ປັດຈຸບັນ ຊົນເຜົ່າອີວມຽນກະຈາຍຕົວຢູ່ຫຼາຍແຂວງ ໂດຍສະເພາະເຂດພາກເໜືອ ແລະ ເຂດພູດອຍ. ບັນດາເມືອງທີ່ມີຊຸມຊົນອີວມຽນອາໄສຢູ່ຫຼາຍ ໄດ້ແກ່ ເມືອງສິງ, ເມືອງຫຼວງນ້ຳທາ, ເມືອງລອງ ໃນແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ; ເມືອງຕົ້ນເຜິ້ງ ໃນແຂວງບໍ່ແກ້ວ; ເມືອງຍອດອູ, ເມືອງໃໝ່, ເມືອງບຸນເໜືອ ແລະ ເມືອງສຳພັນ ໃນແຂວງຜົ້ງສາລີ; ເມືອງນາໝໍ້ ໃນແຂວງອຸດົມໄຊ; ບັນດາເມືອງໃນແຂວງຫົວພັນ ເຊັ່ນ: ຊຽງຄໍ້, ວຽງໄຊ, ຊຳເໜືອ, ວຽງທອງ, ແອດ ແລະ ຮ້ຽມ; ນອກນັ້ນຍັງມີຢູ່ໃນແຂວງໄຊຍະບູລີ, ແຂວງວຽງຈັນ ແລະ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.

  • ວິຖີຊີວິດ, ເສດຖະກິດ, ຫັດຖະກຳ ແລະ ເຮືອນຊານ:

ວິຖີຊີວິດຂອງອີວມຽນ ຜູກພັນຢ່າງໃກ້ຊິດກັບພູດອຍ, ປ່າໄມ້, ແຫຼ່ງນ້ຳ ແລະ ພື້ນທີ່ກະສິກຳ. ອາຊີບຫຼັກແມ່ນການເຮັດໄຮ່ ແລະ ເຮັດນາ ໂດຍປູກເຂົ້າເປັນອາຫານຫຼັກ. ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງປູກສາລີ, ມັນຕົ້ນ, ມັນດ້າງ, ຖົ່ວ, ຝ້າຍ, ຢາເສັ້ນ ແລະ ພືດຜັກຕ່າງໆ.

ດ້ານການລ້ຽງສັດ: ນິຍົມລ້ຽງງົວ, ຄວາຍ, ມ້າ, ແບ້, ໝູ, ໝາ, ເປັດ ແລະ ໄກ່. ໃນອະດີດ ມ້າມີບົດບາດສຳຄັນເປັນພາຫະນະ ແລະ ໃຊ້ບັນທຸກສິ່ງຂອງໃນພື້ນທີ່ພູສູງ ທີ່ການເດີນທາງລຳບາກ.

ພູມປັນຍາດ້ານຫັດຖະກຳ: ຂອງອີວມຽນມີຄວາມໂດດເດັ່ນ. ຜູ້ຊາຍມີຄວາມຊຳນານໃນການຕີເຫຼັກ ແລະ ຕີເງິນ ເພື່ອຜະລິດເຄື່ອງມືການກະເສດ, ກະບອກຢາເສັ້ນ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບເງິນ. ສ່ວນແມ່ຍິງມີສີມືດ້ານການຖັກແສ່ວ, ຍ້ອມຜ້າດ້ວຍສີຄາມ ແລະ ປັກລວດລາຍເທິງຜືນຜ້າ. ອີກພູມປັນຍາໜຶ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈ ຄື ການເຮັດ “ເຈ້ຍຈາກໜໍ່ໄມ້” ເຊິ່ງເຄີຍນຳໃຊ້ສຳລັບຂຽນຕຳຣາ, ບັນທຶກປະຫວັດການສືບຕະກຸນ, ເນື້ອຫາທາງສາສະໜາ ແລະ ໃຊ້ໃນພິທີກຳຕ່າງໆ.

ເຮືອນຊານ ແລະ ຄວາມເຊື່ອ: ເຮືອນຂອງອີວມຽນ ໂດຍທົ່ວໄປເປັນເຮືອນຊັ້ນດຽວຕິດພື້ນດິນ. ສຳລັບອີວມຽນ ເຮືອນບໍ່ແມ່ນພຽງບ່ອນຢູ່ອາໄສ ແຕ່ຍັງຖືກມອງວ່າເປັນພື້ນທີ່ສັກສິດຂອງຄອບຄົວ. ດັ່ງນັ້ນ ການປຸກເຮືອນຈຶ່ງມີການເລືອກວັນ ແລະ ເວລາຕາມຄວາມເຊື່ອ.

ເອກະລັກສຳຄັນຂອງເຮືອນອີວມຽນບາງແບບ ຄື: ການມີປະຕູ 3 ບ່ອນ ເຊິ່ງແຕ່ລະປະຕູມີໜ້າທີ່ ແລະ ຄວາມໝາຍສະເພາະ:

- ປະຕູຊ້າຍ: ໃຊ້ເປັນທາງເຂົ້າບໍລິເວນຮັບແຂກ ຫຼື ພື້ນທີ່ຂອງຜູ້ຊາຍ.

- ປະຕູຂວາ: ເປັນທາງເຂົ້າສູ່ບໍລິເວນຄົວ ຫຼື ພື້ນທີ່ຂອງແມ່ຍິງ.

- ປະຕູໃຫຍ່: ຢູ່ກົງກັນຂ້າມກັບບ່ອນບູຊາບັນພະບູລຸດ ແລະ ໃຊ້ໃນໂອກາດປະກອບພິທີກຳ ຫຼື ງານປະເພນີສຳຄັນ.

ຄອບຄົວ ແລະ ລະບົບສືບຕະກຸນ.

ໃນດ້ານໂຄງສ້າງສັງຄົມ ອີວມຽນໃນອະດີດນິຍົມຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນຄອບຄົວໃຫຍ່ ປະກອບດ້ວຍພໍ່, ແມ່, ລູກ ແລະ ຄອບຄົວຂອງລູກຊາຍ. ສັງຄົມອີວມຽນມີລະບົບສືບຕະກຸນທາງພໍ່ເປັນຫຼັກ ໂດຍຜູ້ຊາຍມີບົດບາດສຳຄັນໃນການນຳຄອບຄົວ, ຕັດສິນບັນຫາ ແລະ ສືບທອດຊື່ຕະກຸນ.

  • ຄວາມເຊື່ອ, ສາສະໜາ ແລະ ຮີດຄອງປະເພນີ:

ລະບົບຄວາມເຊື່ອຂອງອີວມຽນ ເປັນການປະສົມປະສານຫຼາຍແນວຄິດ ໂດຍມີທັງຄວາມເຊື່ອຕໍ່ຜີ ແລະ ວິນຍານໃນທຳມະຊາດ, ການບູຊາບັນພະບູລຸດ ແລະ ອິດທິພົນຈາກຄະຕິເຕົາ. ຄວາມເຊື່ອເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຫຼໍ່ຫຼອມເປັນຮີດຄອງ, ພິທີກຳ ແລະ ແນວຄິດທີ່ກຳກັບວິຖີຊີວິດ.

ອີວມຽນເຊື່ອວ່າ ທຳມະຊາດມີພະລັງ ແລະ ວິນຍານທີ່ຄວນເຄົາລົບ. ຄວາມເຊື່ອນີ້, ສະທ້ອນຜ່ານພິທີກຳກ່ຽວກັບຄົນ, ສັດ, ໄຮ່ນາ, ປ່າໄມ້, ທ້ອງຟ້າ, ແຫຼ່ງນ້ຳ, ດິນ ແລະ ເຮືອນ.

ງານບຸນ ແລະ ພິທີກຳຕາມຮອບປີ.

ໃນແຕ່ລະປີ ຊຸມຊົນອີວມຽນມີພິທີກຳ ແລະ ງານປະເພນີຫຼາຍຢ່າງ ທີ່ຜູກພັນກັບຮອບວຽນການຜະລິດ ແລະ ຄວາມເຊື່ອ:

- ເດືອນ 1: ບຸນປີໃໝ່ ຫຼື ບຸນກິນຈຽງ ເປັນງານບຸນໃຫຍ່ປະຈຳປີ ທີ່ຄອບຄົວ ແລະ ຊຸມຊົນມາຮ່ວມສະຫຼອງ.

- ເດືອນ 2: ມີພິທີກຳກ່ຽວກັບຜີບ້ານ ແລະ ການຂໍຄວາມຄຸ້ມຄອງ.

- ເດືອນ 3: ມີພິທີບູຊາພໍ່ແມ່ ແລະ ບັນພະບູລຸດ ພ້ອມການເຮັດ “ເຂົ້າ 4 ສີ” ເພື່ອບູຊາ.

- ເດືອນ 4: ມີພິທີກ່ຽວກັບເຈົ້າຖິ່ນເຈົ້າຖານ ກ່ອນເລີ່ມລົງມືເຮັດການຜະລິດ.

- ເດືອນ 5 ແລະ ເດືອນ 7: ມີບຸນຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມ ແລະ ການເຮັດເຄື່ອງບູຊາຈາກວັດສະດຸທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ: ກາບກ້ວຍ ຫຼື ເຈ້ຍ.

- ເດືອນ 8: ບຸນກິນເຂົ້າໃໝ່ ເປັນການສະແດງຄວາມຂອບໃຈຕໍ່ຜົນຜະລິດ.

- ເດືອນ 11: ມີພິທີ “ຕຸກ່າຍ” ຕາມຄະຕິເຕົາ ເຊິ່ງເປັນພິທີສຳຄັນສຳລັບເດັກຊາຍໃນບາງຊຸມຊົນ ເພື່ອສະແດງການກ້າວເຂົ້າສູ່ໄວຜູ້ໃຫຍ່. ພິທີອາດປະກອບດ້ວຍການຕີກອງ, ຮ້ອງເພງ, ຟ້ອນ ແລະ ການລ້ຽງອາຫານຮ່ວມກັນຂອງຊຸມຊົນ.

ການນຸ່ງຖື ແລະ ເຄື່ອງປະດັບ: ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມເປັນອີກສິ່ງໜຶ່ງ ທີ່ສະທ້ອນເອກະລັກຂອງອີວມຽນ ໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ. ແມ່ຍິງມັກນຸ່ງໂສ້ງຂາລີບສີດຳ ຫື ໂສ້ງຂາໃຫຍ່ ທີ່ປະດັບລວດລາຍສີສັນຢູ່ປາຍຂາ ຫື ຈຸດອື່ນແຕກຕ່າງອອກໄປຕາມກຸ່ມຍ່ອຍ ແລະ ນຸ່ງເສື້ອແຂນຍາວສີດຳ ປະດັບດ້ວຍຍອຍສີແດງບໍລິເວນຄໍ ແລະ ໜ້າເອິກ.

ເຄື່ອງປະດັບສ່ວນໃຫຍ່ເຮັດຈາກເງິນ ເຊັ່ນ: ເງິນຂັນ, ປອກຄໍ, ປອກແຂນ, ຕ່າງຫູ ແລະ ສາຍຄໍ. ການຈັດແຕ່ງຊົງຜົມ ແລະ ການໃຊ້ຜ້າພັນສີດຳຍາວ ກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການນຸ່ງຖື.

ສ່ວນຜູ້ຊາຍ ມັກນຸ່ງໂສ້ງສີດຳຂາລີບ ແລະ ເສື້ອສີດຳແຂນຍາວ ເປັນຜ້າຝ້າຍຍ້ອມຄາມ ປະດັບດ້ວຍກະດຸມເງິນ ຫຼື ເງິນຂັນ. ໃນບາງຊຸມຊົນ ຜູ້ຊາຍທີ່ແຕ່ງງານແລ້ວຍັງມີການໃສ່ໝວກ ຫຼື ເຄື່ອງນຸ່ງທີ່ສື່ເຖິງສະຖານະຄອບຄົວ.

  • ພາສາ, ຕົວອັກສອນ ແລະ ສິລະປະການສະແດງ:

ພາສາອີວມຽນຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາມົ້ງ-ອີວມຽນ ແລະ ເປັນສ່ວນສຳຄັນຂອງເອກະລັກຊຸມຊົນ. ຈຸດເດັ່ນອັນໜຶ່ງຂອງອີວມຽນ ຄື ການມີລະບົບການຂຽນທີ່ສືບທອດມາແຕ່ອະດີດ ໂດຍມີການນຳໃຊ້ອັກສອນຈີນໂບຮານ ແລະ ຮູບແບບການຂຽນສະເພາະຂອງຊຸມຊົນ.

ຄວາມຮູ້ດ້ານການອ່ານ-ຂຽນ: ສ່ວນໜຶ່ງຖືກສືບທອດຈາກພໍ່ສູ່ລູກ ຫຼື ຈາກຄູອາຈານສູ່ລູກສິດ. ຕົວອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ ຖືກນຳໃຊ້ບັນທຶກພິທີກຳທາງສາສະໜາ, ການສືບສາຍຕະກຸນ, ຕຳຣາພື້ນບ້ານ, ຄວາມຮູ້ດ້ານການຮັກສາ, ດວງຊະຕາ, ບົດຮ້ອງຂວັນ, ນິທານ ແລະ ກອນຂັບ.

ດັ່ງນັ້ນ ຕົວອັກສອນບໍ່ແມ່ນພຽງວິທີບັນທຶກພາສາ ແຕ່ຍັງເປັນພາຫະນະສຳຄັນ ໃນການຮັກສາຄວາມຊົງຈຳ, ປະຫວັດສາດ, ພິທີກຳ ແລະ ມໍລະດົກທາງຈິດໃຈຂອງຊຸມຊົນ.

ສິລະປະການສະແດງ: ຂອງອີວມຽນສະທ້ອນທັງອາລົມ, ຄວາມເຊື່ອ ແລະ ວິຖີຊີວິດ. ມີທັງເພງຮ້ອງປະຈຳເຜົ່າ, ກອນຂັບ, ກອນລຳ ແລະ ຂັບຢ້າວ ທີ່ມີທຳນອງເປັນເອກະລັກ. ບົດເພງ ແລະ ກອນຂັບຫຼາຍບົດບອກເລົ່າເຖິງຄວາມຮັກ, ຄອບຄົວ, ປະຫວັດການເດີນທາງ, ຄວາມເຊື່ອ ແລະ ຄຸນຄ່າຂອງຊຸມຊົນ.

ໃນງານບຸນ ແລະ ພິທີກຳ ຍັງມີການໃຊ້ເຄື່ອງດົນຕີ ເຊັ່ນ: ຄ້ອງ, ກອງ ແລະ ແຊັງ ເພື່ອສ້າງຈັງຫວະ ແລະ ບັນຍາກາດອັນຄຶກຄື້ນ. ໃນພິທີກຳສຳຄັນ ສຽງດົນຕີຍັງມີຄວາມໝາຍທາງຈິດໃຈ ແລະ ສັກສິດສຳລັບຊຸມຊົນ.

  • ບົດສະຫຼຸບ - ມໍລະດົກທີ່ຍັງມີລົມຫາຍໃຈ:

ຊົນເຜົ່າອີວມຽນເປັນອີກຊົນເຜົ່າໜຶ່ງ ທີ່ມີມໍລະດົກທາງປະຫວັດສາດ, ພາສາ ແລະ ວັດທະນະທຳອັນຊົງຄຸນຄ່າ. ຈາກການເຄື່ອນຍ້າຍຂ້າມພູເຂົາ ແລະ ດິນແດນຫຼາຍແຫ່ງຕະຫຼອດຫຼາຍຮ້ອຍປີ ອີວມຽນໄດ້ປັບຕົວໃຫ້ເໝາະກັບຖິ່ນຖານໃໝ່ ແລະ ຢູ່ຮ່ວມກັບຫຼາຍຊົນເຜົ່າຢ່າງກົມກຽວ.

ສິ່ງທີ່ໜ້າຊື່ນຊົມຄື ເຖິງແມ່ນຈະຜ່ານການປ່ຽນແປງມາຫຼາຍຍຸກສະໄໝ ແຕ່ອີວມຽນຍັງສາມາດຮັກສາພາສາ, ຕົວອັກສອນ, ຄວາມເຊື່ອ, ພິທີກຳ, ການນຸ່ງຖື, ງານຫັດຖະກຳ ແລະ ສິລະປະພື້ນບ້ານໄວ້ໄດ້. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນພຽງຫຼັກຖານຂອງອະດີດ ແຕ່ຍັງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊີວິດ ແລະ ຕົວຕົນຂອງຊຸມຊົນໃນປັດຈຸບັນ.

ໃນສັງຄົມລາວຍຸກໃໝ່ ອີວມຽນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງ “ມໍລະດົກຈາກອະດີດ” ແຕ່ເປັນຊຸມຊົນທີ່ຍັງມີບົດບາດໃນການສ້າງສັນສັງຄົມ, ຮັກສາຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງວັດທະນະທຳ, ສືບສານພູມປັນຍາທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ສາມາດຕໍ່ຍອດເປັນຄຸນຄ່າດ້ານການທ່ອງທ່ຽວວັດທະນະທຳ.

ການສຶກສາ ແລະ ເຂົ້າໃຈອີວມຽນ ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງການຮຽນຮູ້ປະຫວັດຂອງຊົນເຜົ່າໜຶ່ງ ແຕ່ແມ່ນການເຂົ້າໃຈຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ທີ່ປະກອບເປັນສີສັນຂອງສັງຄົມລາວ. ການຮັກສາພາສາ, ຕົວອັກສອນ, ພູມປັນຍາ ແລະ ຮີດຄອງຂອງອີວມຽນ ຈຶ່ງເປັນອີກຫົນທາງໜຶ່ງ ໃນການຮັກສາມໍລະດົກອັນລ້ຳຄ່າ ຂອງຊາດໃຫ້ສືບຕໍ່ໄປເຖິງຄົນຮຸ່ນຫຼັງ. ( ແຫຼງຂໍ້ມູນ: ຈົດໝາຍເຫດ )